Konya Epigastrik Herni

Defektin Küçük Olması Ne Anlama Gelir?

Dar bir açıklıktan geçen doku, kenarları tarafından sıkıştırılır. Bu nedenle epigastrik hernide defekt küçüklüğü avantaj değil, aksine sıkışma riskini artıran bir özelliktir. Küçük defektli fıtıklarda ağrı, geniş defektli fıtıklara göre daha erken ve daha keskin ortaya çıkabilir.

Bir başka özellik de çokluktur. Orta hat boyunca tek bir açıklık yerine, birkaç santimetre arayla birden fazla küçük defekt bulunabilir. Bu durum muayenede gözden kaçabileceği için, ameliyat planı yapılırken orta hat baştan sona değerlendirilir.

Zamanla açıklığın kenarları biraz genişleyebilir ve içine daha fazla doku girebilir. Bu değişim yavaş ilerler; bazı kişilerde yıllarca aynı boyutta kalır. Bu yüzden fıtığın seyri için genelleme yapmak yerine, kişinin kendi takibi esas alınır.

Karın İçi Basıncı Artıran Etkenler

Ağır kaldırma, ıkınarak yapılan zorlayıcı kas çalışmaları

Kronik kabızlık ve tuvalette uzun süreli ıkınma

İnatçı öksürükle seyreden akciğer hastalıkları

Fazla kilo ve karın çevresinde biriken yağ dokusu

Gebelik sürecinde orta hattın uzun süre gerilmesi

Prostat büyümesi gibi idrar yaparken zorlanmaya yol açan durumlar

Bu etkenlerin hiçbiri tek başına fıtık oluşturmak zorunda değildir. Aynı işi yapan iki kişiden birinde fıtık gelişirken diğerinde gelişmemesinin nedeni, dokunun taşıma kapasitesindeki farktır. Bu yüzden risk değerlendirmesi kişiye özeldir ve hekim değerlendirmesiyle yapılır.

Erkeklerde kadınlara kıyasla daha sık görüldüğü bilinir. Genellikle erişkin yaşlarda ortaya çıkar; ancak çocuklarda da doğuştan gelen orta hat açıklıklarına bağlı olarak görülebilir. Çocukluk çağındaki formu ayrı bir yaklaşım gerektirir.

Hızlı kilo değişimleri de orta hattı zorlayabilir. Kilo alımında karın içi hacim artarken, hızlı kilo kaybında destek dokusu incelir. Her iki durumda da linea albanın maruz kaldığı gerilim değişir ve zayıf nokta belirginleşebilir.

Bazı bağ dokusu hastalıklarında ise sorun doğrudan dokunun yapısındadır. Böyle kişilerde vücudun farklı bölgelerinde birden fazla fıtık görülebilir. Ameliyat planlanırken bu zemin dikkate alınır, çünkü onarımın nasıl destekleneceğini etkiler.

Şişlik Her Zaman Görülür mü?

Hayır. Defekt küçükse ve içine az miktarda yağ dokusu girmişse, ayakta bile belirgin bir kabarıklık oluşmayabilir. Zayıf kişilerde küçük bir kabartı elle hissedilebilirken, kilolu kişilerde deri altı yağ dokusu bunu gizleyebilir.

Bazı kişilerde ise şikâyetler mide bölgesine ait gibi algılanır. Yemek sonrası artan rahatsızlık, hazımsızlık hissi ya da bulantı tarif edilebilir. Bu nedenle epigastrik herni bir süre mide hastalığı sanılarak takip edilebilir; ayrım muayene sonrası netleşir.

Şikâyetlerin gün içindeki seyri de sorgulanır. Sabah dinlenmiş halde rahat olan kişi, gün ilerledikçe ayakta kalma ve efor arttıkça ağrının belirginleştiğini söyleyebilir. Bu ritim, kaynağın karın duvarı olduğunu düşündüren bir ipucudur.

Ağrı bazen kaburga kenarına ya da sırta doğru yayılıyormuş gibi hissedilir. Bu yayılım, sıkışan dokunun çevresindeki sinir uçlarını uyarmasıyla açıklanır. Yayılım olması fıtığın büyük olduğu anlamına gelmez; küçük defektlerde de görülebilir.

Acil Değerlendirme Gerektiren Bulgular

Ağrının aniden şiddetlenmesi ve dinlenmeyle geçmemesi

Şişliğin sertleşmesi, elle içeri itilememesi

Fıtık üzerindeki cildin kızarması veya renginin değişmesi

Bulantı, kusma ve gaz çıkışının durması

Ateşin eşlik etmesi

Bu bulgular fıtık içeriğinin sıkıştığını, dolaşımının bozulmaya başladığını düşündürür. Böyle bir tabloda beklemek doğru değildir; en yakın cerrahi merkeze başvurulması gerekir. Sıkışma her fıtıkta olmaz, ancak küçük defektlerde ihtimal göz ardı edilmemelidir.

Görüntüleme Yöntemleri

Ultrason ilk tercih edilen yöntemdir. Radyasyon içermez, defektin genişliğini ve içine giren dokuyu gösterir. Ikınma sırasında dinamik inceleme yapılabilmesi önemli bir avantajdır; küçük fıtıklar bu şekilde daha kolay yakalanır.

Bilgisayarlı tomografi ise şüphenin sürdüğü, kişinin kilolu olduğu ya da birden fazla defekt düşünüldüğü durumlarda kullanılır. Orta hattaki tüm açıklıkları haritalamak, ameliyat planını doğrudan etkiler. Hangi tetkikin gerekeceği kişiden kişiye değişir.

Ayırıcı tanıda mide ve safra kesesi hastalıkları, kas zorlanmaları ve karın duvarı sinir sıkışmaları düşünülür. Şikâyet mide bölgesindeyse endoskopi gibi ek tetkikler gündeme gelebilir. Amaç, ağrının kaynağını doğru adrese bağlamaktır.

Muayenede kullanılan basit bir yöntem de kişinin sırtüstü yatarken başını ve omuzlarını hafifçe kaldırmasıdır. Karın kasları kasıldığında karın içi organ kaynaklı ağrılar genellikle azalırken, karın duvarı kaynaklı ağrı aynı kalır veya artar. Bu ayrım tanıyı yönlendirir.

Hangi tetkikin isteneceği kişinin şikâyetine ve muayene bulgusuna göre değişir. Her başvuruda görüntüleme gerekmez; bulgu netse doğrudan tedavi planına geçilebilir. Tetkik kararı, gereksiz inceleme yükü oluşturmadan tanıyı netleştirecek şekilde verilir.

Ameliyat Öncesi Hazırlık

Ameliyat kararı verildiğinde kan tetkikleri, gerekirse akciğer filmi ve kalp değerlendirmesi istenir. Kan sulandırıcı kullanan kişiler ilaç düzenlemesi için yönlendirilir. Sigara kullanımının bırakılması yara iyileşmesi açısından önemlidir.

Kabızlık, kronik öksürük veya idrar yaparken zorlanma gibi karın içi basıncını artıran sorunlar varsa, mümkün olduğunca ameliyat öncesinde kontrol altına alınır. Aksi halde aynı zorlanma onarım sonrasında da dokuyu yormaya devam eder.

Primer Onarım ve Yamalı Onarım Karşılaştırması

Anestezi seçimi de kişiye göre belirlenir. Çok küçük defektlerde lokal anestezi uygulaması yeterli olabilirken, yama kullanılacak ya da laparoskopik girişilecek olgularda genel anestezi tercih edilir. Anestezi kararı, hekim değerlendirmesi ve anestezi uzmanının görüşüyle netleşir.

İşlem çoğunlukla kısa sürer ve birçok kişide aynı gün ya da ertesi gün taburculuk mümkündür. Bununla birlikte süre ve hastanede kalış, defektin durumuna ve eşlik eden hastalıklara göre kişiden kişiye değişir.

Yama kullanılacaksa hangi katmana yerleştirileceği de planın parçasıdır. Yama karın duvarının kas tabakaları arasına ya da iç yüzüne konabilir. Seçim, defektin genişliğine ve çevre dokunun sağlamlığına göre ameliyat sırasında netleşebilir.

Fıtık içeriğinin durumu da yaklaşımı etkiler. Uzun süredir sıkışmış yağ dokusu sağlıklı görünmüyorsa çıkarılabilir. Bu değerlendirme yalnızca ameliyat sırasında doğrudan görülerek yapılır; ameliyat öncesinde kesin öngörüde bulunmak mümkün değildir.

Aktiviteye Dönüş

İlk günlerde kısa ve sık yürüyüşler; uzun süre yatakta kalmaktan kaçınma

Masa başı işlere genellikle kısa sürede dönüş; süre hekimin onayıyla belirlenir

Ağır kaldırma ve karın kaslarını zorlayan hareketlerden birkaç hafta uzak durma

Öksürük veya hapşırık sırasında elle kesi bölgesini destekleme

Yara yerini kuru ve temiz tutma, pansuman talimatına uyma

Kızarıklık, akıntı veya artan ağrı halinde vakit kaybetmeden hekime başvurma

Spora ve ağır işlere dönüş için tek bir takvim verilemez. Yama kullanılıp kullanılmadığı, defektin genişliği, kişinin mesleği ve iyileşme hızı bu süreyi belirler. Kontrol muayenesinde onarım hattı değerlendirildikten sonra kademeli yükleme planlanır.

Kesi bölgesinde birkaç hafta süren sertlik hissi olağandır. Doku iyileşirken oluşan skar dokusu zamanla yumuşar. Bu his, fıtığın tekrarladığı anlamına gelmez; ancak yeni bir kabarıklık veya ağrı fark edilirse kontrol edilmelidir.

Ameliyat bölgesinde hafif morarma ve şişlik de görülebilir. Bunlar doku içindeki küçük kanamaların yansımasıdır ve genellikle birkaç hafta içinde kendiliğinden geriler. Artan şişlik ya da gerginlik hissi olursa hekime bildirilmesi gerekir.

Uyku düzeni ve pozisyon konusunda katı bir kural yoktur. Çoğu kişi ilk günlerde sırtüstü yatmayı daha rahat bulur. Yataktan kalkarken yana dönüp kolla destek alarak doğrulmak, karın kaslarının ani kasılmasını azalttığı için önerilir.

Nüks Riskini Azaltan Alışkanlıklar

Kilo kontrolü sağlamak ve karın çevresindeki yükü azaltmak

Kabızlığı kalıcı biçimde çözmek, ıkınmayı en aza indirmek

Kronik öksürüğün nedenini tedavi ettirmek

Sigarayı bırakmak; doku iyileşmesini olumsuz etkiler

Ağır kaldırırken doğru tekniği kullanmak, karın içi basıncını ani artırmamak

Karın kaslarını kademeli ve hekim onayıyla güçlendirmek

Takip genellikle ilk kontrolle başlar; yara iyileşmesi ve onarım hattı değerlendirilir. Sonrasında şikâyet yoksa uzun süreli sık kontrol gerekmeyebilir. Yine de orta hatta yeni bir kabartı veya ağrı fark edildiğinde muayene ertelenmemelidir.

Nüks şüphesinde muayene çoğu zaman yeterlidir; belirsiz kalırsa ultrason veya tomografi ile onarım hattı değerlendirilir. Yama kullanılmış olgularda görüntüleme, yamanın konumu hakkında da bilgi verir. Değerlendirme sonucuna göre yeniden onarım gündeme gelebilir.

İkinci kez yapılan onarımlarda plan daha ayrıntılı hazırlanır. Önceki ameliyatın yöntemi, kullanılan malzeme ve iyileşme öyküsü belirleyicidir. Bu bilgiler kayıtlardan derlendiği için, kişinin önceki ameliyat raporunu saklaması ileride işini kolaylaştırır.